Platform Rosa blog

Handvest 2000

Onderstaand een transcriptie van het (eind 1991) door het 5e Congres van de SP vastgestelde Handvest 2000, wat het beginselprogramma was tot 1999 toen het vervangen werd door Heel de Mens. Deze transcriptie komt van het DNPP, het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen. Het origineel in pdf is hier te vinden. Daar vindt u ook de toelichting van het toenmalige partijbestuur op het Handvest.

Voorwoord

Eind 1988 presenteerde de Socialistiese Partij haar Handvest 2000, met als ondertitel ‘Een
maatschappij voor mensen’.

Sindsdien hebben vele honderdduizenden Nederlanders er kennis van genomen. Zij hebben kunnen lezen hoe de SP de toekomst ziet, en met ons kunnen vaststellen hoeveel mogelijkheden er zijn om in
ons land en daarbuiten iedereen een goed en zeker bestaan te verschaffen. Op vele, vele bijeenkomsten in het gehele land heeft dit politieke program ter diskussie gestaan. Duizenden hebben ook hun reaktie op papier gezet.

Bij al die reakties zijn vele vragen en opmerkingen losgekomen. Enkele van die vragen en opmerkingen behandelen wij in het boekje dat nu voor u ligt. Het is een samenvatting van de reakties die het Partijbestuur van de SP heeft gegeven op diskussiebijdragen van honderden mensen in de Tribune, het nieuwsblad van de SP.
Niet alle zaken worden in dit boekje tot op de bodem uitgespit. We hebben ons beperkt tot het nader omschrijven van onze doelstelling en een opsomming willen geven van de overwegingen die ons hebben gebracht tot de verschillende stellingnames.

In de loop van 1989 en 1990 zullen er een tiental boekjes in serie verschijnen die alle genoemde facetten van onze maatschappijvisie diepgaand zullen behandelen en tevens zullen aangeven waarom
wij van mening zijn dat socialisme niet iets van de vorige eeuw is, maar juist een maatschappij- en mensbeeld dat de toekomst heeft.
Allereerst drukken wij in dit boekje de inleiding en het Handvest zelf in zijn geheel af. In de verschillende hoofdstukjes zullen wij dan een aantal aspekten van het Handvest nader bekijken. Mocht u verder geïnteresseerd zijn in de ontwikkelingen rond het Handvest, zoals het kwartaalmagazine dat we uitgeven, of de tien boekjes die binnenkort gaan verschijnen, dan kunt u ons dat laten weten. U kunt daarvoor de bijgevoegde antwoordkaart gebruiken en gratis naar ons terugsturen.

Jan Marijnissen, voorzitter Socialistiese Partij

INLEIDING

HET JAAR 2000 NADERT MET RASSE SCHREDEN.
Wij stellen vast dat voor de eerste maal in de geschiedenis van de mensheid de techniek en de kennis van de mens over de wetmatigheden in de natuur zo’n hoog nivo hebben bereikt, dat we alle mensen een goed en zeker bestaan kunnen verschaffen.

De vooruitgang in de geschiedenis van de mensen is onstuitbaar. In vele, vele opzichten is de mens van nu niet meer dezelfde als 2000 jaar geleden. Ook de wereld waarin wij leven is totaal veranderd.
Talloze punten in de geschiedenis van de mensheid markeren de vooruitgang: op technisch, op wetenschappelijk, op kultureel en op politiek gebied.

In hun strijd om het bestaan en om voorziening in de eerste en andere levensbehoeften zijn mensen onderling verhoudingen aangegaan. Meestal niet vrijwillig, maar omdat de omstandigheden het
verlangden. Het zijn díe verhoudingen, die dringend aan verandering toe zijn. Dat is noodzakelijk, willen wij tenminste de gemeenschappelijk verworven rijkdom, materieel en geestelijk, ten goede laten komen aan álle mensen.

Al heel lang bestaan er aan de ene kant uitbuiters en onderdrukkers en aan de andere kant uitgebuitenen en onderdrukten. Aan die tegenstelling moet een einde worden gemaakt. Dàt is de inzet van de strijd die de SP samen met u en anderen wil aangaan.

Waar miljoenen mensen werken, hebben miljoenen mensen in dezelfde mate recht op loon, huisvesting, onderwijs enzovoort. Ieder mens is in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor zijn leven en geluk. Maar een mens is ook een sociaal wezen: wij leven sámen. De regels die ten grondslag liggen aan de samenleving moeten fundamenteel veranderen. Ze moeten worden aangepast aan de eisen van deze tijd.

Daarom heeft de Socialistiese Partij het HANDVEST 2000 samengesteld. Het is onze visie op de toekomst, onze visie op een maatschappij voor mensen.

HANDVEST 2000
Een maatschappij voor mensen

* De organisatie van de staat en de overheid moet erop gericht zijn de wil van het volk maximaal tot uitdrukking te brengen. Iedereen boven de 18 heeft het recht om te kiezen en gekozen te worden.

Om gekozen te worden moet men kandidaat zijn gesteld door een maatschappelijk verband, zoals een wijk, een bedrijf of organisatie. Volksvertegenwoordigers hebben de plicht regelmatig verantwoording
af te leggen aan diegenen die hen kandidaat hebben gesteld. Bij gekonstateerd plichtsverzuim kunnen zij tussentijds uit hun funktie worden ontheven.

De overheid staat garant voor het recht op vrije, meningsuiting, vergadering en organisatie voor elke burger.

* Arbeid is de bron van alle rijkdom.

Niemand mag zich de eigenaar noemen van de vruchten van de arbeid van anderen. Rigoureus wordt er een einde gemaakt aan alle vormen van uitbuiting.

De opbrengst van de gezamenlijk geleverde inspanning valt toe aan de gemeenschap als geheel. Dat betekent dat de overheid de beschikking krijgt over de geldelijke middelen die noodzakelijk zijn om de
benodigde voorzieningen te financieren.

Grote bedrijven en banken zullen eigendom zijn van de gemeenschap, zodat ook het reilen en zeilen van de ekonomie onder demokratische kontrole wordt gebracht. Planning is dan mogelijk. Behoeftevoorziening zal dan de enige richtlijn zijn voor de produktie. Bedrijven moeten worden geleid door mensen die gekozen zijn door de werkers in dat bedrijf. Ze moeten worden gekontroleerd door een eveneens door het personeel te kiezen vertegenwoordiging.

Zowel delfstoffen als land en water zijn eigendom van het volk. De exploitatie, bewerking en gebruik ervan zal onttrokken worden aan het winstbejag van enkelen en geheel ten goede komen aan de
gemeenschap.

* Een schoon milieu is een absolute voorwaarde voor een menswaardige samenleving. Zorg voor het milieu dient daarom de hoogste prioriteit te hebben. Alleen zo kunnen we garanderen dat er
voor toekomstige generaties nog leven mogelijk is.

Bedrijven worden verplicht alle aanwezige kennis toe te passen voor maatregelen die de verontreiniging van water, bodem en lucht tegengaan.

De vervuiler betaalt.

* De overheid garandeert aan iedereen werk.

Naast een recht op werk is er ook een plicht tot werken voor wie daartoe in staat is. Iedereen ontvangt voor het werk een redelijke beloning. Het principe ‘loon naar werken’ zal in alle gevallen worden toegepast.

Het hoogste salaris bedraagt niet meer dan het drievoudige van het laagste. Iedereen levert naar vermogen een bijdrage aan de gemeenschappelijke rijkdom waaruit de gemeenschap de noodzakelijke voorzieningen kan betalen.

Er wordt slechts één belasting geheven: inkomstenbelasting. Iedere burger die door omstandigheden niet in staat is om in zijn of haar levensonderhoud te voorzien kan aanspraak maken op door de
overheid gegarandeerd inkomen en sociale zekerheid. Dit is geen gunst, maar een recht.

* De overheid verplicht zich tot het leveren van een uiterste inspanning ten behoeve van de ouderen in de samenleving.

Waar enigszins mogelijk moeten zij in staat worden gesteld om in hun eigen omgeving te blijven wonen en funktioneren. Wanneer dit niet kan, dan dient de overheid te zorgen voor voldoende plaats en verzorging in tehuizen.

Vrijwillige pensionering met 55 jaar.

* Alle mensen hebben recht op gezondheidszorg.

Alle voorzieningen zijn gratis.

Dit kan, omdat de zorg is gebaseerd op solidariteit en dus betaald kan worden uit de algemene inkomsten van de overheid.

Iedereen in de gezondheidszorg, dus ook artsen en specialisten, werken in loondienst. De gezondheidszorg in al haar onderdelen zal worden bevrijd van de omklemming door de commercie.

In de gezondheidszorg dient de mens centraal te staan en niet het winstbejag. Met name de preventie in de gezondheidszorg zal meer aandacht krijgen. Dit betekent dat de strijd wordt aangebonden met ongezonde woonomstandigheden en onveilige situaties op het werk, in het verkeer en elders.

Er zal meer aandacht besteed worden aan het vroegtijdig opsporen van ziekten. Dit kan onder andere door middel van een periodieke gezondheidstest.

* Goede huisvesting is een eerste recht en een voorwaarde voor een menswaardig bestaan.

Daarom hebben alle mensen recht op een betaalbaar huis van goede kwaliteit. Grootschalig huisbezit, slechts met het doel er winst mee te maken, wordt verboden. De overheid dient zorg te dragen voor voldoende voorzieningen, zoals buurthuizen, groen en
speelgelegenheid in de woonbuurten.

De bewoners van buurten en wijken moeten via gekozen vertegenwoordigingen vergaande invloed krijgen op de gang van zaken in hun eigen buurt of wijk.

* Iedereen heeft recht op onderwijs.

Alle nivo’s van onderwijs moeten voor iedereen daadwerkelijk bereikbaar zijn. Eventuele selektie dient plaats te hebben op grond van kwaliteiten. Alle financiële belemmeringen dienen te worden
opgeruimd en daarom is het onderwijs gratis.

Het doel van het onderwijs moet zijn het bijbrengen van kennis, en van waardering en respekt voor medemens, kultuur en wetenschap; vrijheid en vrede. Het onderwijs dient op de eerste plaats gericht te zijn op de bijdrage die afgestudeerden aan de gemeenschap kunnen leveren.

Scholen en universiteiten dienen midden in het leven te staan en niet los van het praktische werk in de produktie en de dienstverlening. Het beste onderwijs is het onderwijs dat een evenwicht tot stand brengt tussen theoretische kennis en de toepassing van die kennis in de werkelijkheid door middel van aangeleerde vaardigheid.

* Elke inwoner van Nederland heeft recht op veiligheid.

Kriminaliteit in al zijn vormen wordt bestreden. Tegelijkertijd zal het recht op een goed en zeker bestaan die kriminaliteit sterk doen afnemen.

De wetgevende en de justitiële macht zijn er om het volk te dienen. Dat wil zeggen dat de wetten te allen tijde de belangen van het volk als uitgangspunt moeten hebben en dat de justitiële macht streng
op de naleving van die wetten moet toezien. Straffen zijn daarbij onvermijdelijk. Naast bescherming van de samenleving dienen straffen op de eerste plaats heropvoeding te beogen, om krimineel gedrag
in de toekomst tegen te gaan.

* De overheid verplicht zich zorg te dragen voor een goed beheer van het kulturele erfgoed en zorgt dat er vrij baan wordt gegeven aan kulturele uitingen.

Iedereen heeft recht op sport, ontspanning en rust.

* Genoeg mogelijkheden tot vervoer zijn een vorm van vrijheid.

Daarom zal er een fijnmazig en goedkoop net van openbaar vervoer tot stand gebracht worden. Een van de gevolgen van dit goede
openbaar vervoer is dat het partikuliere autobezit zal afnemen. Er moeten voldoende veilige fietspaden komen.

* De organisatie van de land- en tuinbouw en de veeteelt moet een gemeenschapstaak worden.

Boeren dienen niet langer afhankelijk te zijn van banken en leveranciers. Zij werken voor een goed loon en genieten rechtszekerheid. Dit is de beste garantie voor voldoende goed voedsel en tevens een schoon milieu.

Bewoners van steden moeten genoeg levensruimte krijgen en mensen op het platteland moeten niet verstoken raken van belangrijke voorzieningen: De tegenstelling tussen stad en platteland moet zoveel
mogelijk worden opgeheven.

* Het Nederlandse volk moet zelf zijn internationale koers kunnen bepalen.

Dit uitgangspunt is strijdig met het lidmaatschap van de NAVO, die gedomineerd wordt door de VS. Ter verdediging van de nationale onafhankelijkheid wordt een leger in stand gehouden zolang als dat
noodzakelijk is.

Internationale konflikten moeten bij voorkeur worden opgelost met vreedzame middelen en niet met oorlogsgeweld.

Duurzame vrede kan slechts tot stand worden gebracht als de strijd tegen uitbuiting en onderdrukking is gewonnen.

Daarom worden verzetsbewegingen tegen onderdrukking en uitbuiting elders ondersteund en bevrijde landen geholpen bij de opbouw.

* De buitenlandse politiek zal gebaseerd zijn op enerzijds het respekt voor de onafhankelijkheid van iedere andere staat en anderzijds solidariteit en samenwerking op basis van wederzijds voordeel. Internationale samenwerking is noodzakelijk. Slechts zo is de internationale gemeenschap in staat om voor iedereen een menswaardig bestaan te garanderen.

Maar de Europese Gemeenschap, die met ingang van 1993 tot stand komt, dient slechts de belangen van het bedrijfsleven, in het bijzonder van de multinationals. Daarom zegt Nederland: Nee tegen déze EG.

1 reactie »

  1. Toen de SP het stalinisme in de steek liet, zocht ze naar een ”Socialisme binnen Nederland”. Deze linkse nationalistische koers zie je bij de huidige SP van 2012 nog steeds. Alleen is de huidige SP flink aan het verrechtsen. Heulen met de VVD en CDA in Brabant, pleiten voor centrumlinkse kabinetten, samenwerken met neoliberale (a)sociaal democraten en groene liberalen. Het zit er allemaal bij de SP. Handvest 2000 was nog radiaal socialistisch van aard, vooral het stuk ”Arbeid is de bron van alle rijkdom”. De burgerlijke politiek zou woedend zijn als de huidige SP het lef heeft om te pleiten voor een planeconomie.

    De SP van 1972 tot 1990 was een maoïstisch/stalinistische partij. De SP van 1990 tot 1999 was voor een ”Socialisme binnen Nederland”. De huidige SP van 1999 tot nu ( 2012 ) is sociaal democratisch en begint meer en meer een burgerlijke partij te worden. Hoe lang gaat het nog duren voordat artikel 3 van de SP statuten de zin ”De vereniging stelt zich ten doel het verwezenlijken van een socialistische maatschappij in Nederland” vervangen wordt door ”De vereniging stelt zich ten doel het verwezenlijken van een sociaal democratische maatschappij in Nederland”?

    Reactie door Jorein Versteege — 7 februari 2012 @ 2:49 49


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

%d bloggers op de volgende wijze: