Platform Rosa blog

19 juni 2008

Houdoe Jan!

Filed under: Congres,Partijorganisatie,Socialisme — platformrosa @ 8:29 29

Jan Marijnissen stopt als fractievoorzitter van de SP. Zijn plaats wordt overgenomen door de enige kandidaat voor deze functie, Agnes Kant. Met het vertrek van Marijnissen – die wel aanblijft als voorzitter en als Kamerlid – komt er een eind aan een periode van twintig jaar waarin Marijnissen aan het roer stond bij de SP.

Is het aanblijven als Kamerlid niet bijzonder (en zelfs lovenswaardig, hij heeft immers een mandaat gekregen voor vier jaar en dat schept verplichtingen jegens de kiezer); zijn aanblijven als voorzitter zorgt voor een ongemakkelijke situatie in het dagelijks bestuur van de SP. De voorzitter is binnen de SP immers de eindverantwoordelijke voor de politieke koers. Gekoppeld aan het fractievoorzittersschap leverde dat geen competentietwisten op; nu ontstaat echter een nieuwe situatie. Marijnissen is er de persoon niet naar om bescheiden op de achtergrond te blijven. Ook de verhoudingen met algemeen secretaris Hans van Heijningen worden nu anders gedefinieerd. De laatste is eerstverantwoordelijk voor de partijorganisatie, en daar zal Marijnissen als voorzitter nu zeker meer een stempel op willen drukken. Het is maar de vraag hoe dat uit zal pakken: een herverdeling van taken ligt voor de hand en ‘wegpromoveren’ van Van Heijningen naar bijvoorbeeld de functie van internationaal secretaris is niet ondenkbaar. Hoe dan ook, er zal het nodige veranderen binnen het partijbestuur én binnen de Kamerfractie, wat op zich zeker een extra congres eind dit jaar rechtvaardigt.

Is het aftreden van Marijnissen een aderlating? Zeker. Marijnissen heeft gedurende twintig jaar een groot stempel gedrukt op de groei van de SP, vele kiezers stemmen vooral SP vanwege zijn aanwezigheid. Aan de andere kant: In de schaduw van een machtige beuk bloeien weinig bloemen. Met Agnes Kant als nieuwe fractieleider kan de partij nieuw elan krijgen, zonder de vorsende blik van Marijnissen in de rug kunnen nieuwe kaders hun kwaliteiten tonen, en misschien wordt de inhoudelijke discussie over koers, tactiek en strategie minder snel doodgeslagen door de ‘Natuurlijk heb ik gelijk! Ik werk immers al veertig jaar lang honderd uur per week voor de SP’-houding van Marijnissen.

Aderlatingen werden vroeger veelvuldig toegepast in de geneeskunde. Sommige patienten knapten er van op. Hopelijk de SP ook.

28 november 2007

15de SP-congres

Filed under: Congres,Democratie in de SP,Partijorganisatie — platformrosa @ 11:38 38

De fundamenten versterken. Ten behoeve van een socialistisch project of om zo snel mogelijk rechtsaf te slaan richting sociaal-democratie?

Op zaterdag 24 november hield de Socialistische Partij haar vijftiende congres in de voormalige Van Nelle fabriek te Rotterdam. Dit congres werd voorafgegaan door een periode van interne conflicten, waar de diverse media gretig op in gingen. De partij raakte naast een Senaatszetel (Düzgün Yildirim) vele andere electorale posities op vooral lokaal vlak kwijt. Na de monsteroverwinning bij de laatste Tweede Kamerverkiezing wilde de SP-leiding de partij op diverse terreinen voorbereiden op verdere electorale groei en uiteindelijk regeringsdeelname. Kortom, de fundamenten van de partij moesten versterkt worden om alle neuzen dezelfde kant op te krijgen en het project van het verder opschuiven naar het politieke midden te voltooien. Dat de SP in de afgelopen periode slecht in de publiciteit kwam zou vooral te wijten zijn aan groeistuipen en onduidelijkheid over afspraken en gebruiken in de partij.

Democratie en politiek
Als we nu terugkijken op de gevolgde procedure bij de pre congresdiscussie stuiten we op een probleem dat ook op het congres zelf niet is opgelost. Zo was er nauwelijks sprake van horizontale discussiestructuren tussen de leden van verschillende afdelingen en regio’s. Discussies vinden vooral getrapt plaats via afgevaardigden en verticale structuren.
De verkiezing van de kandidaten voor het partijbestuur leek meer op de holle verkiezingsretoriek, zoals we die zo vaak meemaken bij de partijen van de gevestigde orde, dan op het zich werkelijk programmatisch en ideologisch positioneren van de kandidaat. Met andere woorden, er waren nauwelijks verschillen en er was zeker geen sprake van verrassende uitlatingen.
Wie de congresteksten plus amendementen doornam kon concluderen dat de discussie zich concentreerde rond de volgende thema’s:

  • de kwestie van de dubbelfuncties oftewel het stapelen van functies
  • de roep om op alle niveau’s meer verantwoording af te leggen (o.a. door verslaglegging)
  • de relatie tussen de plaats in de organisatie van Partijbestuur, Partijraad en congres.
  • de afdrachtregeling
  • het buitenlandwerk oftewel het internationalisme en het belang van een speciaal bureau hiervoor
  • het afwezig zijn van horizontale discussiestructuren voor de leden
  • het vakbondswerk oftewel de noodzaak van de opbouw van een strijdbare en democratische vakbeweging
  • de plek van de regiobestuurders en de onduidelijkheden rondom hun taken en bevoegdheden

Opvallend was dat in de afgelopen periode bijna iedere opposant binnen de SP, en dan vooral die van het Comité Democratisering SP (CDSP), in de armen werd gesloten van de burgerlijke media. Het motto leek wel: de vijand van mijn vijand is mijn vriend. Veel van de voorstellen van het CDSP waren helemaal niet zo democratisch en bovendien werden ze niet verbonden met een socialistisch perspectief. Zo was de motie over ‘De Tribune’ ronduit beroerd.
Men schijnt niet te begrijpen dat het Marijnissen was die Elma Verhey heeft beloofd dat zij over een ruime mate van redactionele onafhankelijkheid kon beschikken. Dit was toen nergens in de partij besproken en nergens is zo’n besluit terug te vinden. Het lijkt een beetje op hoe Ali Lazrak opeens uit het niets op de Tweede Kamerlijst terecht kwam. ‘De Tribune’ is het orgaan van de partij. De partij moet beslissen over dit soort ingrijpende zaken en niet Marijnissen die iemand van buitenaf paait en een baantje onder bepaalde bijzondere voorwaarden belooft. Wat moeten we trouwens denken van zo’n onafhankelijke redactie. Op die wijze komt te veel macht te liggen bij een ongekozen groepje dat gebruikt maakt van een persorgaan dat tenslotte betaald wordt door de partij en de gewone leden. Dit betekent anderzijds ook niet dat zo’n blad het huisorgaan van Marijnissen moet worden (‘his masters voice’). ‘De Tribune’ zou niet alleen de partijstandpunten naar voren moeten brengen, maar ook moet het blad discussie stimuleren en de politieke meningsvorming in de partij op een hoger plan brengen. Dat hoeft overigens niet per definitie te leiden tot een saai blad dat discussies verstomt, integendeel.
Het doorlopen traject van Yildirim met zijn ‘Solidara’ is helemaal triest. Op het punt van de NAVO (omvormen tot vredesmacht) en het behoud van het koningshuis haalt hij de SP rechts in.

Tegenwicht vanuit diverse afdelingen
Op het congres zelf waren het vooral de amendementen uit de afdelingen Breda, Purmerend, Rotterdam, Utrecht en Velsen die poogden de congrestekst op essentiële punten bij te stellen. Het ging hierbij om het gewicht van het Partijbestuur in de Partijraad, die tussen de congressen door formeel het hoogste orgaan is. Het PB drukt echter sterk haar stempel op diezelfde Partijraad, waardoor die raad haar rol niet kan vervullen. Hoewel de SP onder migranten populair is in het stemhokje lukt het onvoldoende om deze belangrijke groep van de werkende bevolking ook te winnen als actief lid. Het internationalisme van de partij wil ook maar niet echt van de grond komen. Het is voornamelijk een verantwoordelijkheid van de diverse parlementaire vertegenwoordigers.
De congrescommissie had slechts een luttel aantal amendementen overgenomen hetgeen op veel kritiek kon rekenen vanuit de zaal. Veelal bestond het commentaar uit ‘overbodig’ of ‘gebeurd al’. Formeel mocht dat dan soms het geval zijn, de praktijk zoals ervaren door de afgevaardigden was vaak heel anders. Om een deel van de kritiek te doen verstommen nam de congrescommissie dan ook toch maar een groot deel van dit soort amendementen over. Het is natuurlijk nu wel zaak om te zien of dit in de praktijk nu wel gevolgen zal hebben.
Het congres nam diverse belangwekkende actuele moties aan. Vooral die over het verlenen van morele én materiële steun aan de oppositiebeweging tegen de Pakistaanse dictator generaal Musharraf was een voorbeeld van hoe het internationalisme gestalte kan krijgen.

Hoe nu verder?
Opvallend bij de stemmingen was dat er nu minder dan voorheen eensgezind werd gestemd. Er is duidelijk sprake van meer posities en ook trachtten verschillende afgevaardigden en afdelingen een meerderheid te winnen voor deze alternatieve voorstellen. Dit gebeurde overigens met wisselend succes. Opvallend in de congresverslagen zoals die in de burgerlijke media verschenen was het totale gebrek aan belangstelling voor dit soort ontwikkelingen. In de toekomst zal het nog belangrijker zijn om in een vroeg stadium met gelijkgezinden de congresdiscussie te coördineren. Dit toont nogmaals het belang aan van horizontale structuren. De noodzaak van meer discussie en democratie blijft hoog op de agenda staan. Maar deze moet wel verbonden worden met het perspectief van de opbouw van een radicaal-socialistische kracht. Een Socialistische Partij die wil breken met het kapitalisme, met autoritaire, verkrampte bestuurspraktijken en die een verdere sociaaldemocratisering een halt toe roept.

15 september 2007

Congresstuk SP ontbeert visie en inspiratie

Filed under: Congres,Partijorganisatie — platformrosa @ 10:25 25

Op 24 november 2007 houdt de SP haar vijftiende partijcongres. Op dit congres wordt de partijorganisatie tegen het licht gehouden en wordt een nieuw partijbestuur gekozen. Volgens Platform Rosa een uitstekende gelegenheid om de balans op te maken van de afgelopen jaren en een brug te slaan naar een nieuwe fase in de ontwikkeling van de SP. Lukt het de partij om de zetel- stemmen- en ledenwinst om te zetten in een kwalitatieve versterking van de partij? Waar wil de partij staan bij het volgende (organisatorische) congres in 2010? Welke concrete maatregelen stelt de congrescommissie voor om de te verwachten kwantitatieve groei bij de raadsverkiezingen in 2010 aan te kunnen? Welke lessen trekken we uit de afgelopen periode, die zowel de Museumplein-protesten in 2004, als de verkiezingswinsten van november 2006 en maart 2007, als de recente ontwikkelingen rondom Düzgün Yildirim omvat?

Wie de conceptstukken ‘Evaluatie’ en ‘Fundamenten Versterken’ van de congrescommissie leest, zal weinig antwoord op deze vragen vinden. De evaluatie mist een kritische terugblik op de afgelopen periode. Zeker, de partij heeft een grote verkiezingswinst geboekt bij de afgelopen Kamer- en Statenverkiezingen. Door op te schuiven naar het midden, al te radicale standpunten over bijvoorbeeld NAVO en Koningshuis uit het verkiezingsprogramma te laten, en de partij als potentiële coalitiepartner van PvdA en CDA te profileren, heeft de partij een flink aantal zetels gewonnen. Aan de andere kant is Balkenende nog steeds premier en is de strijdbare stemming van 2003 en 2004 compleet verdampt. Ten tijde van de grote vakbondsdemonstratie in 2004 was een meerderheid van PvdA, GroenLinks en SP een serieuze mogelijkheid en wilde een significant deel van de vakbondsleden zelfs zo ver gaan als een algemene staking om de regering tot aftreden te dwingen. Anno 2007 is er van die strijdbare stemming weinig meer over, hebben CDA, VVD en PVV een riante rechtse meerderheid in de peilingen en regeert Balkenende nog steeds in het Catshuis. Ergens is er iets fout gegaan, maar de geïnteresseerde lezer zal dit niet in de evaluatie vinden.

Ook de recente aandacht binnen de partij – en in de media – over het functioneren van de partijdemocratie, de concentratie van functies binnen de partij, de afdrachtregeling, het omgaan met Internet enzovoorts geeft geen aanleiding tot kritische zelfreflectie binnen de partij. Als hier al melding wordt gemaakt in de congresstukken, dan betreft het slechts een bevestiging van bestaand beleid. De koppeling van het fractie- aan het partijvoorzitterschap, breed uitgemeten in de media en ook binnen de partij geen vanzelfsprekendheid (meer), wordt niet besproken. De kritiek op het functioneren van de partijraad als hoogste orgaan binnen de partij – het partijbestuur zit de vergadering voor en bepaalt de agenda en de vergaderorde – is geen reden om te bezien of het ‘parlement van de SP’ (Fundamenten Versterken, p. 22) niet met wat meer bevoegdheden toegerust kan worden om ook daadwerkelijk als een onafhankelijk parlement het partijbestuur en de Kamerfractie te kunnen controleren.

De conceptversie van Fundamenten Versterken ontbeert visie en inspiratie om een echte verbeterslag naar de toekomst toe te maken en de partij toe te rusten voor de komende te verwachten verkiezingsoverwinning. Reeds nu zouden de afdelingen planmatig moeten werken aan het scholen van kaders, zowel voor het raadswerk als voor het organisatorische werk in de afdeling. Verbreding van de vaak smalle basis van de partij – dus vergroting van het aantal leden wat daadwerkelijk in de afdeling participeert – moet een hoofdtaak zijn, net als het versterken van de contacten in de wijken en bedrijven, weten wat er leeft en daar adequaat op reageren. De partij moet, uit alle kritiek die haar de afgelopen maanden ten deel is gevallen, de opmerkingen die hout snijden filteren en omzetten in verbetervoorstellen. Thans reageert Fundamenten Versterken enkel op de waan van de dag. Een treffend voorbeeld is paragraaf 5.2 (p. 28) waarin, nota bene onder het kopje ‘Partijraad’, de statenleden wordt opgedragen de vastgestelde lijstvolgorde te respecteren. De eerstvolgende verkiezingen voor de Eerste Kamer zijn nota bene pas in 2011! De enige reden waarom dit voorstel opgenomen lijkt, is om – achteraf – de kritiek van de huidige statenleden (zij waren volgens hun zeggen niet geïnstrueerd om op de nummer 1 van de lijst te stemmen) te kunnen pareren!

De SP moet, na de kwantitatieve groei (in stemmen, zetels, leden) in de aankomende periode daadwerkelijk kwalitatieve vooruitgang boeken. Daar is méér voor nodig dan het handhaven van de status quo. De partij moet leren van de fouten in de afgelopen periode – dat vereist natuurlijk een eerlijke zelfkritiek die niet blijkt uit Evaluatie – en duidelijke, meetbare verbeterdoelen stellen die de partij vooruit helpen. Platform Rosa zal daar haar steentje zeker aan bijdragen.

Blog op WordPress.com.