Platform Rosa blog

Boekbespreking: Kunst en socialisme

Kunst en socialisme
Opvoeding, participatie en creatie van nieuwe artistieke opvattingen en vormen

De vereniging ‘Kunst aan het Volk’ werd opgericht door kunstenaars en notabelen rond de Amsterdamse Sociaal-Democratische Arbeiders-Partij (SDAP) zoals Pieter Lodewijk (‘Piet’) Tak, Florentinus Marinus (‘Floor’) Wibaut, Hendrik Petrus Berlage en Herman Heijermans. Zij wilden als heren in de socialistische arbeidersbeweging het volk inwijden in kunstgenot, dat ook toen als elitair werd gezien. Afkomstig uit de radicale, sociaal-liberale beweging hoopten deze socialisten dat de arbeiders de kunst minder banaal zouden consumeren dan de burgerij in hun ogen deed.

De kunsthistoricus Marc Adang heeft de activiteiten van de vereniging zorgvuldig in kaart gebracht. Dat was niet eenvoudig, want het archief was verloren gegaan. Geschreven bronnen en een nauwkeurig demografisch profiel van de leden geven inzicht in het gewenste en het reële publiek van de vroeg-twintigste eeuwse cultuurspreiding.

Adang toont aan dat de organisatoren werden gemotiveerd en geleid door een schijnbaar onontwarbaar kluwen van elkaar tegensprekende opvattingen over socialisme, volk, opvoeding en kunst, en dat het beleid vooral was gestoeld op ad hoc beslissingen. Hij gaat in op de betrokkenheid hierbij van de assuradeur Frank van der Goes. Hij was sinds zijn HBS-tijd bevriend met enkele Tachtigers en zat in de redactie van ‘De Nieuwe Gids’, een progressief literair-politiek blad van een jonge generatie. Hij zal net als de hiervoor genoemde heren meanderend de overstap maken van sociaal-liberalisme naar sociaal-democratie. Over enkele jaren hoop ik zijn biografie te kunnen afronden.

Deze vuistdikke studie (766 blz.) is een voorbeeld voor verder verenigingsonderzoek en een aanvulling op onze kennis over socialistische kunstopvattingen en over cultuurspreiding in het algemeen. Een onderwerp waaraan de Socialistische Partij gelukkig ook veel aandacht besteedt. Niet alleen ‘bread and butter issues’, maar ook kunst, cultuur en genieten van het leven. Daarbij blijft het voor socialisten essentieel om de drempels weg te nemen die gewone mensen weerhouden van participatie aan kunst en cultuur. Bovendien dient de kunstenaar in staat gesteld te worden tot het produceren daarvan, met het perspectief van een radicale verandering van de maatschappij.

Ron Blom

‘Voor sociaal-democratie, smaakopvoeding en verheffend genot. De Amsterdamse vereniging Kunst aan het Volk, 1903-1928’, Marc Adang, Aksant Amsterdam, 2008, 39,90 euro

Geef een reactie »

Nog geen reacties

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.

%d bloggers op de volgende wijze: