Platform Rosa blog

28 maart 2009

Kredietcrisis en recessie

Filed under: Gastposting — platformrosa @ 3:01 01

De AOW-leeftijd kan en moet omlaag en niet omhoog
Onze pensioenen moeten geïndexeerd blijven


Kredietcrisis en recessie

Het is crisis. De Amerikaanse vice-president Biden zei onlangs: “De problemen zijn groter dan we dachten en het wordt nog erger.” Alom worden vergelijkingen gemaakt met de Grote Depressie van de jaren dertig van de vorige eeuw. Dat was een tijd van grote en lange crisis, met verschrikkelijke werkloosheid en grote armoede. Een tijd van onzekerheid en uitzichtloosheid voor velen. Een tijd van steun en van betuttelend stempelen. Een tijd waarin kostbaar voedsel op grote schaal werd vernietigd vanwege de ‘overproductie’. Een tijd van arbeidersstrijd, maar ook van opkomend fascisme. De tijd van het Jordaan-oproer en de opkomst van de NSB.

Het is nog lang niet zeker of de huidige recessie of depressie even erg zal worden als die van de jaren dertig en even lang zal gaan duren. In de jaren dertig daalde de industriële productie met de helft in de grootste twee industriestaten van dat moment, de Verenigde Staten en Duitsland. Bijna een derde van de arbeiders in die landen werd werkloos. Overigens was de recessie in de VS en in Duitsland al voor de beurskrach van oktober 1929 ingezet. Dat was ernstig, want de VS waren in die tijd goed voor de helft van de industriële wereldproductie. Ondanks de New Deal van de jaren dertig was de Amerikaanse regering niet in staat een einde aan de crisis te maken. Volgens de econoom J.K.Galbraith kwam er pas een eind aan de Grote Depressie met de mobilisaties van de jaren veertig.

Nu is het weer crisis. De kredietcrisis heeft snel de ‘reële’ economie geraakt en de echte en voorspelde werkloosheidscijfers voor dit jaar en volgende jaren vliegen je om de oren. Door de recessie worden ook de overheidsfinanciën geraakt, want het begrotingstekort en de staatsschuld dreigen snel op te lopen.

Overal worden discussies gevoerd over hoe de crisis het best en snelst bestreden kan worden en welke maatregelen er moeten worden genomen. Zoals altijd proberen de werkgevers en de regering de kosten van de crisis af te wentelen op de ‘gewone man’, dat wil zeggen op de mensen die juist niet de crisis veroorzaakt hebben. Tegelijkertijd worden er honderden miljarden belastinggeld gegeven aan banken en bedrijven die de crisis hebben veroorzaakt en dat dan zonder deze instellingen daadwerkelijk te nationaliseren en onder democratische controle te brengen. Dat is een recept voor nieuwe drama’s in de nabije toekomst. Intussen gaat het uitdelen van bonussen schaamteloos door.

Pensioenen en AOW

Een van de kwesties die al langere tijd in discussie was – in verband met de ‘dreigende vergrijzing’ – is de verhoging van de AOW-leeftijd. Nu de pensioenfondsen (die zo’n €600 miljard beheren) vele miljarden van onze premies hebben verkwanseld in louche financiële constructies, samen met criminele speculanten en incompetente bankdirecties, wordt de discussie over de AOW-leeftijd en de economische draagkracht van de AOW weer nieuw leven in geblazen. Moeten we straks doorwerken tot 67 jaar, omdat het anders allemaal ‘onbetaalbaar’ wordt? Moet de AOW leeftijd langzaam omhoog? Hoe waardevast blijft de AOW als de pensioenen niet meer geïndexeerd worden? Hoeveel zijn de pensioenen al gedaald door de omschakeling van eindloon naar middelloon? En moeten de lonen lange jaren op de nullijn? De AOW-uitkering is al zo laag, moet die nog verder dalen? Moeten we onze collega’s van TNT achterna?

Helaas wordt er binnen de vakbeweging veel te weinig met de leden gediscussieerd over deze zaken, maar er zijn redenen genoeg om niet met deze chantage en paniekverhalen mee te gaan. Er zijn juist redenen genoeg om de AOW-leeftijd te verlagen in plaats van te verhogen. Helaas zijn de bestuurders van CNV en MHP al door de bocht gegaan. Zij vinden dat een verhoging van de AOW-leeftijd ‘bespreekbaar’ is. Daarmee doorbreken zij op schandelijke manier het vakbondsfront in de verdediging van onze verworven rechten. Het is ook hypocriet, want ouderen worden nog steeds vaak als eersten ontslagen en komen het moeilijkst weer aan het werk. Twee op de drie mannen tussen 60 en 65 jaar werken al niet meer. Tegenover CNV en MHP pleit Harrie Verbon, hoogleraar openbare financiën aan de Universiteit van Tilburg juist voor het verlagen van de AOW-leeftijd. En het Centraal Planbureau (CPB) waarschuwt tegen een daling van de lonen. Directeur Teulings van het CPB zegt: “De lonen zijn al fors gematigd, te veel druk op extra loonmatiging is onverstandig.”

Laat de rijken de crisis betalen.

Uitgangspunt voor alle voorstellen voor de bestrijding van de (gevolgen van de) crisis moet zijn: ‘Laat de rijken de crisis betalen’. De crisis is immers veroorzaakt door het kapitalisme en niet door de werknemers. Een van de belangrijke achtergronden van de huidige kredietcrisis en de recessie is juist dat in de afgelopen decennia het loonaandeel van de werknemers (lonen en uitkeringen) in het bruto nationaal product aanzienlijk is gedaald. Hun koopkracht werd aangevuld met leningen en schulden, maar die zeepbel is dus nu doorgeprikt.
Een van de argumenten om de AOW-leeftijd te verlagen, is de strijd tegen de werkloosheid. Als meer mensen eindelijk eerder van hun welverdiende pensioen kunnen gaan verdienen, dan komt er meer ruimte op de arbeidsmarkt om de oplopende werkloosheid aan te pakken.
De belangrijkste reden om de AOW-leeftijd te verlagen is dat de meeste mensen de afgelopen decennia steeds harder moesten gaan werken en dat er nog steeds veel zwaar werk bestaat. Er bestaan genoeg studies naar de toegenomen werkdruk, de gevolgen van onregelmatige diensten en nachtwerk. Er is nog steeds veel zwaar fysiek werk en ook de psychische belasting van het werk is toegenomen. Daarom zou de AOW-leeftijd met enkele jaren omlaag moeten, natuurlijk met behoud van rechten van AOW en pensioen.
Als de AOW-leeftijd wordt verhoogd naar 67, zoals de regering wil, dan bestaat er een grote kans dat meer oudere mensen ziek zullen worden. Dan gaan de kosten van de gezondheidszorg omhoog en waarschijnlijk kost dat meer dan de besparing op de AOW.

Is dat wel betaalbaar?

Bij de discussie over de AOW (en bij veel andere discussies) wordt altijd gezegd dat zoiets ‘onbetaalbaar’ is. Het is maar net hoe je het bekijkt. Als je de enorme verspilling van dit systeem in stand wilt houden, als je de enorme bedrijfswinsten en de superbonussen van de bankiers en managers in stand wilt houden, als je door wilt gaan met oorlogen voeren in verre landen en als je voor vele miljarden nieuwe bommenwerpers (de JSF) wilt kopen, als je idiote metrolijnen wilt aanleggen, dan is er inderdaad geen geld. Als je het er mee eens bent dat er steeds meer miljonairs en miljardairs rond lopen, dan is er inderdaad geen geld.
Maar de arbeidsproductiviteit is de afgelopen decennia gestegen en als we de economie rationeel zouden inrichten en democratisch zouden controleren, dan zal blijken dat er geld genoeg is voor sociale maatregelen, zoals het verlagen van de AOW-leeftijd en een fatsoenlijke indexering van de pensioenen. Dan zal ook blijken dat we de ene generatie niet tegen de andere hoeven op te zetten.

Keuzes maken en actie voeren

Het is altijd een kwestie van keuzes maken, ook over de vele honderden miljarden die wij ieder jaar produceren.
Laten we eens beginnen hierover de discussie te voeren binnen onze bond. Maar eerst moeten we actie voeren om de bezuinigingsplannen van de regering en de werkgevers tegen te houden. Terecht waarschuwt de FNV voor “grote sociale onrust”. Terecht ook stelt Agnes Jongerius over het verhogen van de AOW-leeftijd: “De FNV is en blijft mordicus tegen. Belangrijkste redenen: het helpt niet, het is oneerlijk en het is onwerkbaar.”
Op de barricaden dus!

Rob Gerretsen (23 maart 2009)

1 reactie »

  1. Rob,

    Grotendeels eens met wat je zegt, maar volgens mij ben je veels te positief over de FNV.

    Als lid van de FNV-zelfstandigen kreeg ik onlangs het referendum formulier over het sociaal akkoord in de bus. Inzet onder andere: de verhoging van de AOW leeftijd gaat (voor hoelang?) van de baan als de sociale “partners” zelf maar met gelijkwaardige bezuinigingen komen. Keuzes in het referendum: ‘nee’, laat de AOW maar verhogen, ‘ja’ laat de FNV gelijkwaardige bezuinigingen vinden. Democratie FNV stijl! Uiteraard heb ik dit referendum formulier in het ronde archief gedeponeerd.

    Overigens zou ik in eerste instantie liever kiezen voor maximeren van het aantal gewerkte jaren. Dat werkt het beste uit voor de mensen die op jonge leeftijd beginnen met werken en die nooit gestudeerd hebben. Iets onder het motto van veertig jaar werk is genoeg!

    Kameraadschappelijke groeten,
    Ronald

    Reactie door Ronald Portier — 20 april 2009 @ 4:39 39


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

%d bloggers op de volgende wijze: