Platform Rosa blog

6 juni 2008

Marx en buschauffeurs

Filed under: Socialisme — platformrosa @ 2:24 24

Henk Schol, journalist bij BN-De Stem, schetst in zijn artikel Chauffeur staakt ook om beroep te redden duidelijk waar de privatisering en marktwerking in het openbaar vervoer toe leidt: slechtere dienstverlening, slechtere arbeidsvoorwaarden, en vooral vervreemding van de chauffeurs.

Diep in hun hart vinden ze staken verschrikkelijk (…) Maar ze staken mee. Ze zijn de onttakeling van hun bedrijf en hun vak ook zó beu. Onder de vlag van ‘marktwerking’ wordt een mooi beroep om zeep geholpen en worden van bevlogen mensen hokjes in een rooster gemaakt.

Wat voorbeelden van de achteruitgang in dienstverlening die chauffeurs Rinus Adriaansen en Jan Frijters aanhalen:

Ondertussen is het een zooitje bij Veolia in Breda, als we de chauffeurs mogen geloven. “Je wilt niet weten hoeveel ritten er elke dag uitvallen”, zegt Adriaansen. Een procent of tien van alle ritten wordt geschrapt. Want een chauffeur heeft zich verslapen. Of blijkt ziek. Adriaansen: “Een jaar of wat terug, toen het hier nog BBA was, zat er hier een controleur. Die had ook reservechauffeurs ter beschikking. Hij pakte dus de telefoon als er een chauffeur ontbrak. In die tijd werd de 115 uit Zundert van zes uur ’s ochtends altijd gereden. Nu valt hij er af en toe uit. Leuk voor de mensen die tot aan Breda bij de haltes staan. Maar die controleur én de reserves zijn allemaal wegbezuinigd.” Frijters: “En dan ben je niet blij als je de volgende rit mag rijden.”

Er is meer wegbezuinigd. De centrale verkeersleiding in Tilburg. Die zit nu in Weert en weet dus niet meer waar Fijnaart ligt. Kleding lijkt luxe geworden. Adriaansen: “Ik vind dat je er achter het stuur netjes uit moet zien. Ik draag dus altijd een stropdas. In de BBA-tijd hadden we een kleermaker, Kattenburg. Daar kreeg je maatpakken van. Er was een budget voor elke chauffeur. Af en toe ligt er nu een berg pakken uit China. Mag je komen uitkiezen.” De roldeuren van de remise Slingerweg staan al jaren wijd open. Frijters: “Die doen we nooit meer dicht, want je weet nooit of er een kapot gaat.” Op de vorig jaar aangeschafte bussen zit ook al heel wat kleine schade. Schrammen, barsten in ruiten, een van het dak weggeslagen kap van de airco en hier en daar kapotte bekleding. “Vroeger werden die dingen meteen gerepareerd. Nu zie je stukken tape op de bus.”

Arbeidsvreugde, creatieve en zelfstandige invulling van het werk gaan verloren:

“Ik meld dat er een grote computerbeurs in Utrecht is. Er moet dus extra capaciteit komen. Ze doen niks. Dus staan in Hank mensen vergeefs bij de halte. Je moet daar de snelweg af naar beneden, maar dat doet niet iedereen, want je kunt de mensen niet hebben. Dus zien de reiziger de bus over de A27 voorbij razen. Leuk toch? (…) Niet alles was vroeger beter, maar je deed wel alles voor je klanten, voor je passagiers”, zegt Frijters. “En als er een treinstremming was, pakte je met een paar man bussen en regelde je dat. En de visclub kreeg op zaterdag een bus mee naar Zeeland. Die sfeer, die is weg. Doodzonde.”

Marx schreef in 1844, in zijn Parijse manuscripten, over de vervreemding van de arbeid:

De arbeider wordt armer naarmate hij meer rijkdom produceert, naarmate zijn productie in macht en omvang toeneemt. De arbeider wordt een goedkopere waar naarmate hij meer waren voortbrengt. De ontwaarding van de mensenwereld neemt evenredig toe met de stijgende waarde van de goederenwereld. De arbeid produceert niet alleen waren, de arbeid produceert ook zichzelf en de arbeider als koopwaar, en wel in dezelfde mate waarin zij in het algemeen waren produceert.

Dit feit impliceert niets anders dan dat het door de arbeid geproduceerde object, haar product, als een vreemd wezen, als een van de producent onafhankelijke macht tegenover de arbeid als zodanig komt te staan. Het product van de arbeid is arbeid die zich in een fysiek, een meetbaar object gefixeerd heeft, het is geobjectiveerde, tot ding gemaakte arbeid. De verwerkelijking van de arbeid betekent tevens dat de arbeid tot ding wordt. De realisering van de arbeid manifesteert zich in de sfeer van de politieke economie als derealisering van de arbeider, de objectivering als een verlies en als dienstbaarheid aan het object, de toe-eigening als vervreemding, als aliënatie.

(…)

De politieke economie verbergt deze aliënatie in het wezen van de arbeid zelf door de directe verhouding van arbeider (arbeid) en productie buiten beschouwing te laten. Zeker, de arbeid produceert wonderwerken voor de rijken, maar voor de arbeider ontbering. Zij produceert paleizen, maar holen voor de arbeider. Zij produceert schoonheid, maar mismaaktheid voor de arbeider. Zij vervangt de arbeid door machines, maar stoot een deel van de arbeiders terug tot een barbaars soort werk en maakt het andere deel tot machine. Zij produceert geest, maar voor de arbeider stompzinnigheid en idiotie.

Kijk naar het relaas van de buschauffeurs Rinus Adriaansen en Jan Frijters en zie de overeenkomsten: de hedendaagse chauffeur heeft geen binding, geen gevoel, geen initiatief meer in zijn werk. Het is produktie draaien, zonder dat hij of zij het gevoel heeft, een belangrijke en dankbare taak in de samenleving te vervullen. De chauffeur is slechts een noodzakelijk verlengstuk op zijn bus, dat meteen wegbezuinigd zal worden indien de technische mogelijkheden het mogelijk maken. Ook, en misschien wel vooral, daarom staken de buschauffeurs.

1 reactie »

  1. Mooi gedaan, heel illustratief, de hedendaagse realiteit van de buschauffeurs, en de inzichten van Marx die ermee zichtbaar worden gemaakt en hun relevantie weer eens bewijzen. Dank.

    Reactie door rooieravotr — 12 juni 2008 @ 4:10 10


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.

%d bloggers op de volgende wijze: