Platform Rosa blog

11 september 2007

De SP: op weg van mao-stalinisme naar sociaal-democratie

Filed under: Democratie in de SP,Partijorganisatie,Socialisme — platformrosa @ 11:42 42

Tijd voor een linkse afslag naar socialistische partijdemocratie

De mao-stalinistische oorsprong is in belangrijke mate verantwoordelijk voor de ondemocratische praktijken in de SP. Net zoals de Chinese partijelite lijkt de SP-partijleiding enerzijds vast te willen houden aan een quasi socialistische ideologie en tegelijkertijd wil ze zich omvormen tot een politieke formatie die geen fundamentele bezwaren meer heeft tegen het kapitalistische model. Oppositie hiertegen dient dan ook gebaseerd te zijn op enerzijds het bestrijden van autoritair optreden en het vergroten van de betrokkenheid van de leden. Anderzijds moet voorkomen worden dat SP net zo ‘gewoon’ wordt als andere politieke partijen, en zich dus volkomen aanpast aan de status quo.

 

Democratisch-centralisme

Het oorspronkelijk door de SP formeel aangehangen democratisch-centralisme bestond vooral uit een nadruk op een top-down gecultiveerd centralisme. Democratische inbreng van de leden en vrije meningsvorming en discussie waren ver te zoeken. De partij is nog steeds angstig voor vormen van horizontaal contact en overleg tussen de leden. Democratisch-centralisme, overigens een begrip uit de vroege Duitse sociaal-democratie, kan alleen maar goed functioneren bij een juiste balans tussen beide. Dat houdt in, een zo groot mogelijke discussievrijheid en beïnvloeding van het ledenbestand om de achterban te winnen voor posities, platformen of tendensen. Als er eenmaal, na de discussie, een besluit is genomen dient dit loyaal uitgevoerd te worden.

De huidige SP heeft formeel afstand gedaan van haar maoïstische verleden. Toch zijn er nog allerlei sporen van te ontwaren. Denk aan het informele leiderschap van een kleine groep oudgedienden en nieuwelingen die hier loyaal aan zijn. Het stapelen van functies en de wijze van organiseren van congresdiscussies zijn andere voorbeelden.

 

Congresdiscussie

Niets wordt aan het toeval overgelaten bij de besluitvorming. Leden kunnen het over het algemeen niet onder elkaar over de afdelingsgrenzen heen discussiëren. Waar dat wel gebeurde, bijvoorbeeld via een voor niet-leden afgesloten internetsite, is dit als zeer negatief geëvalueerd. De regioconferentie- en congrestijd kent slechts voor een klein deel werkelijke discussie. Vooral de congressen staan in het teken van (internationale) gasten, het uitreiken van gouden tomaten, het vertonen van weer de nieuwste verkiezingsspot of een volgende wervelende campagne. De inbreng van congresgangers is over het algemeen niet meer dan een minuut spreektijd. Houd daarbij dan ook nog eens rekening met dociele afgevaardigden die hun kostbare tijd gebruiken voor het ondersteunen van de posities van de partijleiding, en je begrijpt dat er van werkelijke uitwisseling van opvattingen weinig of niets komt. Afgevaardigden hebben vaak de discussie in de afdeling niet meegemaakt en kunnen mee naar het congres, omdat het aantal toebedeelde plaatsen anders niet gehaald wordt. Veel congresgangers komen vooral met het vooruitzicht van een gezellig dagje uit. Dat is natuurlijk een legitieme wens, maar daar is het festival Tomaat meer voor geschikt. Wie het niet met de partijleiding eens is kan over het algemeen rekenen op hoon van de zaal. Het krediet dat de SP-leiding heeft opgebouwd door de praktisch ononderbroken reeks van verkiezingsoverwinningen is groot.

 

Formele democratie of bloeiende democratie?

Er is vanzelfsprekend een samenhang tussen de interne democratie van een partij en de doelstellingen die zij zegt na te streven. De SP heeft sinds enkele decennia geen alternatief meer voor de parlementaire democratie. Überhaupt had deze politieke traditie een vreemd soort opvatting van socialistische democratie. Veel verder dan ‘massalijn’ of ‘massademocratie’ is het niet gekomen. Tel daarbij op de minachting voor politieke en historische discussie en het is duidelijk dat de politiek theoretische en –historische discussie zwaar onderontwikkeld is. Dit vormt naar onze smaak dan ook een belangrijke verklaring voor het in een rap tempo opschuiven van de SP richting sociaal-democratie. Het electorale succes voedt speculaties over meeregeren op lokaal en nationaal vlak. Het beginsel- en verkiezingsprogramma (bijvoorbeeld NAVO-standpunt!, koningshuis, etc.) zijn al in belangrijke mate bijgesteld, opdat deze geen belemmering meer vormen voor regeringsdeelname. Hiertegen was zeer beslist wel oppositie te ontwaren, maar net zoals bij de congressen, was er geen grote animo om het electoraal oprukken van de partij in gevaar te brengen.

Het kaderblad Spanning gaf slechts een korte periode columnruimte aan partijleden die eens een andere mening naar voren wilden schuiven, dan die van Marijnissen c.s. Dat is spoedig van hogerhand gestopt. Opvallend genoeg zien we nu wel niet-partijleden (ja, zelfs vooraanstaande leden van andere partijen) hun visie geven op historische figuren en gebeurtenissen! Waarschijnlijk is dit ingegeven door een verlangen om de partij meer salonfähig te maken. Het probleem is dat we dit besluit nergens kunnen vinden. Pikant hierbij zijn natuurlijk ook de mondelinge en informele toezeggingen van Marijnissen en Van Heijningen aan Elma Verhey over het omvormen van het clubblad De Tribune tot een breed links blad. Toezeggingen worden gemakkelijk gedaan, en niet zo eenvoudig weer ingetrokken als het niet (meer) uitkomt!

 

Wie zijn de opposanten?

Maar waar zijn de leden die dit niet langer pikken? Lange tijd zagen we vooral individuen, die zich tegen de weinig flexibele partijleiding trachtten te verzetten. Een actief lid hier of een raadslid daar dat de publiciteit zocht en de partij betichtte van ondemocratische praktijken en of het afstand nemen van de oorspronkelijke standpunten. Vaak hoorden we hier na verloop van tijd niets meer van. Het aantal ex-leden moet inmiddels dan ook in de duizenden lopen! De combinatie van een verdere succesvolle electorale opmars van de SP en het ontbreken van formele horizontale ledennetwerken deed het merendeel van de opposanten in de vergetelheid geraken. Opvallend is overigens dat de meeste in opspraak geraakte SP volksvertegenwoordigers over het algemeen niet links in de partij staan. Ook Düzgün Yildirim en de grotendeels in de directe omgeving van Zwolle en de provincie Overijssel gestationeerde oppositiegroep heeft zich in het verleden nooit laten kennen als criticasters van de draai naar het politieke midden van de SP. De website van Yildirim en zijn vreselijke overschatting van het politieke belang van een Eerste Kamerzetel spreekt wat dat betreft boekdelen. Hij heeft op z’n minst de schijn tegen dat het hem om de zetel gaat en dat hij daar een groep getrouwen voor in stelling heeft gebracht. De eisen van het comité Democratisering SP zijn legitiem, maar de verbondenheid met de senaatszetel van Yildirim is politiek gezien niet sterk. Ook is het comité niet helder in zijn zienswijze op de afdrachtregeling en spreken leden ervan zich uit voor een meer losse band tussen partij en De Tribune.

Het royement van Yildirim is inmiddels uitgesproken en hij heeft aangegeven een eigen partij te beginnen. De vraag is of het netwerk om hem heen dan nog bij elkaar blijft. Wat bindt de betrokkenen? Zullen ze in staat zijn een nieuwe politieke formatie te vormen?

Het gevecht om democratisering van de SP van onderaf moet gebeuren. Die strijd zal gecombineerd moeten worden met een rem op de verdere sociaal-democratisering van de partij. Hulpmiddelen als formele horizontale ledenstructuren kunnen hierbij behulpzaam zijn. Overigens is het helemaal niet uitgesloten dat het verder naar het politieke midden opschuiven van de SP gecombineerd zal blijven worden met het handhaven van autoritaire structuren. De praktijken van diverse sociaal-democratische partijen in Europa (hebben) laten zien dat dit heel goed samen gaat.

 

September 2007
Platform ROSA

5 reacties »

  1. mooi geschreven , andere practijk

    Reactie door h.miedema — 31 oktober 2007 @ 1:54 54

  2. Beste h.miedema,

    Dank voor de complementen maar daar schieten we niet zo veel mee op in de discussie. Je schrijft “andere praktijk” en dat suggereert dat je van mening bent dat onze analyse er naast zit. Prima, dat mag, maar waar wringt de schoen dan volgens jou? Met kretologie komen we niet veel verder.

    Reactie door platformrosa — 3 november 2007 @ 6:26 26

  3. Nee de analyse zit er niet naast.

    Maar een vreemde eend in de tekst is opeens de uitschieter naar Yildirim en het wegzetten van de aanhang in Zwolle en omgeving als “niet links” in de partij.

    Als deze tekst, werkelijk behelst wat hij inhoud, dan zie ik bijvoorbeeld in het geheel geen belemmering om per direct samenwerking met het Comité Democratisering SP te zoeken. Aan de insteek van jullie en die van dat Comité is niets Marxistisch te ontdekken, wel dat het streven naar democratische hervorming dezelfde is.

    Ook zie ik dat jullie wel kunnen constateren dat de partij top zich soms erg autoritair, rigide, opstelt naar (kader) leden, maar je gunt Yildirim nog niet eens het voordeel van de twijfel. Het enige wat wellicht objectief aan Yildirim is te constateren is dat hij ook nog zoiets als zelfrespect heeft en dus weigerde om geschoffeerd te worden. Wellicht ontbreekt dat zelfrespect bij andere volksvertegenwoordigers (als dat het geval is dan is dat een schande om zulke vertegenwoordigers te “willen” hebben) die ook, bijna, met voorkeurstemmen in de eerste kamer waren beland. Waarbij één op een regio conferentie werd beticht van verraad. Yildirim heeft van meet af aan aan gegeven dat hij de zetel best wilde verlaten, mits er eerst eens “fatsoenlijk” met hem gepraat zou worden.

    Iets gelijksoortigs lijkt zich nu voor te doen in Gelderland. Wat er momenteel gaande is heeft in mijn ogen veel weg van zuiveringen.

    En alleen al daartegen zou een krachtig protest van dit platform de oprechtheid van jullie bedoelingen kenbaar maken.

    Helaas ik zie alleen afkerigheid van de protesterenden binnen de partij, een etikettering van opponenten, zonder onderbouwing, van rechtse niet linkse signatuur. Een duidelijke afwijzing van zich openlijk verzetten tegen wat hier gelaakt wordt, namelijk de suprematie van de oligarchie rondom Jan Marijnissen. Het megalomane gedrag van die oligarchie wordt al evenzeer alleen hier gelaakt, maar een poging dat echt effectief te laten zijn, wordt geheel vermeden.

    En het uiten van wat onvrede die nooit verder komt, want daar lijkt het hier op en dat lijkt wellicht zelfs de strategie te zijn, is een prima bliksemafleider voor die oligarchie.

    Goed wat Henk Miedema even heeft laten liggen, inhoudelijk ingaan op bovenstaande tekst, meen ik hier mee goed gemaakt te hebben.

    Indien gewenst wil ik dat ook nog wel onderdeel voor onderdeel doen.

    Maar als jullie je eigen insteek serieus neemt, dan lijkt mij zo snelmogelijk op dit punt, democratisering, contact en samenwerking met het Comité democratisering SP geboden, zodat er op het congres van 24 november eens iets anders kan gebeuren dan gouden tomaten uitdelen, maar de Partij zelf eens aan de orde komt, want dat is hard nodig.

    Roelf

    Reactie door R van Bergen — 9 november 2007 @ 2:25 25

  4. Roelf,

    Yildirim – die vijf voorkeurstemmen hoger aanslaat dan de stem van het overgrote deel van de partijraad – is de laatste die wij zouden associëren met democratisering van de SP. Ons is ook geen eerdere ‘linkse’ kritiek bekend van de groep rond Yildirim; kijkend naar het concept-programma van Solidara verbaast ons dat ook niets.

    Zeker steunen wij sommige kritiekpunten van CDSP, maar als het gaat om bijvoorbeeld de afdrachtregeling of het al dan niet onafhankelijk zijn van de Tribune hebben we een andere mening. Daarnaast ontbeert CDSP wat ons betreft een gemeenschappelijke politieke analyse: het lijkt een samenraapsel van individuen die weinig meer gemeen hebben dan een afkeer van de leidende personen in de partij. Dat is voor ons te weinig basis om samen te werken. Wat ons betreft kan kritiek op de interne partijdemocratie niet los gezien worden van kritiek op het partijprogramma. Goede voorstellen die de SP versterken, van wie ze ook komen, zullen we echter steunen, slechte voorstellen bekritiseren.

    Reactie door platformrosa — 9 november 2007 @ 9:30 30

  5. een probleem is dat op t SP Congres punt 5.2 moet worden vastgesteld, ondanks de kritiek op dat punt, is er niets aan versleuteld door de Congrescommissie.
    Natuurlijk dient men te stemmen voor een programma en voor een lijst.
    In principe dus.

    Echter er kunnen moverende redenden zijn om er van af te wijken..

    Uitspraak “mooi geschreven, andere practijk “miszeg ik niets, en kan een en ander over worden gelaten aan andermans denk vermogen.

    Zo is er in de afdeling waar ik actief was in 2000 een man gekozen tot afdelings voorzitter, die in zijn GGZ( behandelgroepje) een weddenschap had lopen dat hij SP prominetnt kon worden, te starten met afdelings VZ.
    Deze man is opgepikt door de scouing van de partij(t. kox c.s), en heeft de afdeling geruineerd en enige tijd later de Staten fractie van Gelderland.
    Toch hebben 17 harderwijkse leden hier voor gewaarschuwd, en ook is De toenmalige Gelderse Fractie voorzitter verteld dat de man exelente kwaliteiten had.De toenmalige gelderse nr een deed expliciet navraag.

    In dit soort gevallen dien je te mogen afwijken van het stemmen op nummer 1.
    Wat een aantal mensen ook heeft gedaan, en wat ze zwaar is aangerekend.

    Hoewel een Partijleiding zijn best doet de beste lijst samen te stellen lukt dat niet altijd. Daar zit een manco,om die reden moet afwijkend stemgedraag niet worden afgedwongen, maar met overtuiging en rede worden gebracht en verdedigt.
    Was D.Yildirim in November de Candidaat die met geweldig elan Overijsel en Zwolle had witen binnen te slepen voor de SP(toespraak op de regio in Arnhem)
    Enkele maanden later werd hij vanwege verkeerd begrepen stemgedrag neer gezet als, “Tja wat wil je met die minne EX PvdA leden”.
    iets wat volgens mij een wending is die niet kan.
    Ik wist ook niet wat de reden was, en begreep die move ook niet..
    Echter het vreemde was het gebrek aan vermogen tot dialoog. de geschiedenis is gegaan zo als die is gegaan, en dat noem ik een treurige.

    Reactie door h.miedema — 11 november 2007 @ 12:13 13


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

%d bloggers op de volgende wijze: